..:: اطلاعات شهر > پیشینه اراک ::..
پیشینه تاریخی شهرستان اراك

                                                         پیشینه تاریخی شهرستان اراك

پیشینه تاریخی اراك به دوره مادها و ساسانی‌ها برمی‌گردد و بعد در زمان سلوكیان در منطقه ماد بزرگ (ناحیه بین همدان و ری) شهری به نام كره وجود داشته كه نزدیك اراك فعلی بوده است كه در حال حاضر در ضلع جنوبی شهر فعلی اراك روستای كره‌رود موجود است، ولی خود شهر اراك شهری جدید التاسیس است كه دو عامل سیاسی و اقتصادی در بنای آن موثر بوده است.

عامل سیاسی: در اوایل سلطنت قاجار در بلوك عراق، همیشه ناامنی و اختلافات محلی و به خصوص هجوم گاه و بیگاه ایلات و عشایر مجاور كه گاهی حتی امنیت مركز ایران را بر هم می‌زدند و نبودن پادگان دائمی نظامی و دور بودن از مركز حكومت و عدم اطاعت از حكام شهرهای مجاور موجب می‌شد كه قشون مركزی برای آرامش و امنیت به این منطقه گسیل شوند. در زمان فتحعلی‌شاه قشونی به نام قشون عراق تشكیل شد و سپهداری آن را فتحعلی‌شاه به یوسف خان گرجی محول نمود. او بعد از موافقت شاه، خواست برای مركز قشون عراق عجم قلعه‌ای نظامی احداث نماید كه محل فعلی شهر (اراك) به علت موقعیت جغرافیایی و نظامی مورد تایید قرار گرفت. در ضمن" چون در آن زمان مسئله سربازگیری به شكل امروزی نبوده و در موقع لزوم از مردم روستاها به عنوان داوطلب و چریك و مزدور استفاده می‌كردند، بنابراین منطقه عراق مركزی از این نظر نیز مناسب به نظر می‌رسید، گذشته از مسائل فوق برای اداره منطقه از لحاظ اداری و كاركنان حكومتی پایگاه مركزی لازم بود كه به خاطر مسائل فوق قلعه و یا دژنظامی سلطان‌آباد احداث و سپس به نام قلعه سلطان‌آباد و پس از آن به نام سلطان، آنگاه عراق و سرانجام اراك نامیده شد.

عامل اقتصادی: به دلیل اینكه نواحی وسیع منطقه عراق از مناطق پرجمعیت و حاصلخیز ایران بوده است و روستائیان منطقه برای مبادله كالاهای خود می‌بایست حدود 100 كیلومتر پیاده و یا با چهارپایان طی طریق كنند تا بتوانند محصولات كشاورزی یا صنعتی خود را به بازار فروش شهرهای مجاور برسانند لذا لازم بود كه در مركز این ناحیه وسیع شهری به وجود آید كه محل مبادله كالا و محصولات كشاورزی روستائیان باشد و مساله بعدی جمع‌آوری مالیات به خصوص صنعت فرش بوده است كه در این شهر در آن زمان حدود 30 كمپانی خارجی در امر صادرات فرش پس از مدت كوتاهی در بنای آن فعالیت داشتند و پس از مدتی نیز گمرك جهت تسهیل در امر صادرات؛ در شهر به وجود آمد و شهر گسترش یافت.

بنیان شهر اراک به دوره قاجار و پادشاهی فتحعلی شاه می‌رسد. در اوایل سلطنت قاجار وسعت و جمعیت منطقه عراق عجم همواره باعث بروز ناامنی و اختلافات محلی می‌شد و این امر از لحاظ سیاسی و اقتصادی برای حکومت مرکزی مشکل ایجاد می‌کرد. در زمان فتحعلی شاه قشونی به نام عراق و سپهداری یوسف خان گرجی تشکیل گردید و فتحعلی شاه به فکر سربازگیری از مردم این سامان افتاد. یوسف خان گرجی از شاه تقاضا نمود که برای مرکز قشون قلعه‌ای نظامی احداث کند. به همین جهت تأسیس ساختمان اولیه شهر به ‌صورت قلعه‌ای به نام سلطان آباد، شروع و در سال ۱۲۲۳ خورشیدی (۱۸۰۸ میلادی) به پایان رسید. اراک از معدود شهرهای ایران است که طبق نقشه ساخته شده است. تریزر، مهندس فرانسوی که به همراه ژنرال گاردان از سوی ناپلئون به ایران آمده بود، اراک را مطابق شهر نیس فرانسه طراحی کرد.

اهمیت شهر با تکمیل راه آهن سراسری جنوب به شمال ایران در سال ۱۹۳۸ افزایش می‌یابد که در طول دوره جنگ جهانی آب و سوخت در اینجا انبار می‌شده است. شهر قدیم اراک دارای چهار دروازه بوده بازار کنونی اراک شبکه ارتباطی داخلی این دروازه‌ها بود و راه‌های اصلی و خارجی از این دروازه‌ها آغاز می‌شد. این دروازه‌ها عبارتند از:
• باغ ملی اراک، سال ۱۳۴۸ 
• دروازه شهرجرد در مشرق 
• دروازه رازان در شمال
• دروازه حاج علینقی در غرب
• دروازه قبله در جنوب
با عبور راه آهن از اراک و احداث خیابان و گذرگاه‌های جدید توسعه شهر در قسمت جنوب و جنوب غربی آغاز شد. براساس آمار کتاب ایرانشهر در سال ۱۳۲۰ ش، جمعیت اراک ۵۱۰۰۰ نفر بود. از این تاریخ اراک نیز مانند سایر شهرهای کشور توسعه یافت. در سال‌های صلح و آرامش دیوارهای حفاظتی شهر برداشته شد و شهر اراک و نقشه منظم اولیه آن بی رویه رو به توسعه نهاد. موقعیت ترابری اراک از مهمترین عوامل توسعه شهر در سال‌های اخیر بوده ‌است.
تصاویر مرتبط
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
اراک قدیم
عکس: محمدحسین جمال زاده
عکس: محمدحسین جمال زاده
عکس: محمدحسین جمال زاده
عکس: محمدحسین جمال زاده
عکس: محمدحسین جمال زاده
عکس: محمدحسین جمال زاده
عکس: محمدحسین جمال زاده
عکس: محمدحسین جمال زاده
عکس: محمدحسین جمال زاده
عکس: محمدحسین جمال زاده
عکس: محمدحسین جمال زاده
عکس: محمدحسین جمال زاده
عکس: محمدحسین جمال زاده
عکس: محمدحسین جمال زاده
عکس: محمدحسین جمال زاده
عکس: محمدحسین جمال زاده
عکس: محمدحسین جمال زاده
عکس: محمدحسین جمال زاده
عکس: محمدحسین جمال زاده
عکس: محمدحسین جمال زاده
عکس: محمدحسین جمال زاده
عکس: محمدحسین جمال زاده
عکس: محمدحسین جمال زاده
عکاس: دکتر اسماعیل شیعه
تمامی حقوق این سایت برای شهرداری اراک محفوظ است    شرایط استفاده    قوانین