شهرستان تفرش

 

شهرستان تفرش

شهرستان تفرش یکی از شهرستان‌های استان مرکزی است که مرکز آن شهر تفرش می‌باشد. در گذشته تفرش سرزمین پهناوری بود که شامل آشتیان و فراهان می‌شد؛ که با افزایش جمعیت و تقسیم‌بندی جدید کشوری از شهرستان تفرش جدا و مستقل شدند. قبل از سال91 این شهرستان از دو بخش مرکزی و فراهان تشکیل شده‌است.

شهرستان تفرش در 200 کیلومتری جنوب غرب تهران در مسیر راه تهران-قم سلفچگان و تهران-ساوه سلفچگان قرار دارد. این شهرستان در شمال و شمال غربی به شهرستانهای فراهان و آشتیان و جنوب غربی ساوه واقع شده و مرکز آن شهر تفرش است. از شمال به ساوه، از جنوب و مغرب به اراک، از شرق به قم محدود و مساحت آن حدود ۲۷۹۲ کیلومترمربع است. شهر تفرش در منطقه‌ای محصور بین کوه‌ها می‌باشد که از طریق گردنه گیان و نقره کمر به سایر راههای ایران متصل است.

تفرش قدیم از دو منطقه فم و طرخوران تشکیل شده و حول همین دو منطقه بسط و گسترش یافته و نیز شامل چند محله می‌باشد که برخی از آنها هنوز بافت قدیمی خود را حفظ کرده‌اند. تفرش به لحاظ دارا بودن آب وهوای کوهستانی در فصل گرما آب و هوای بسیار مطبوع و خنکی دارد که به همراه جاذبه‌های طبیعی و تاریخی و امامزاده‌های متعدد همه ساله پذیرای انبوه مسافران از اقصی نقاط ایران می‌باشد.

رودهای مهم این شهرستان عبارتند از: آبْکَمَر که از ارتفاعات جنوبی تفرش سرچشمه می‌گیرد و در حدود ۲۳ کیلومتری شمال غربی شهر تفرش به رود قَره‌چای می‌پیوندد؛ فرمهین که از دهستان رودبار سرچشمه می‌گیرد و پس از آبیاری بخشهایی از اراضی شهرستان، به دریاچه نمک می‌ریزد؛ قَره‌چای که بخشهایی از اراضی شمالی شهرستان را آبیاری می‌کند و سپس به دریاچة نمکِ قم می‌ریزد

این شهرستان، معادن گچ، سنگ ساختمانی، خاک نسوز، سنگ تراورتن و سنگ آهک دارد. صنایع آن عبارتند از: کارگاه‌های یخ‌سازی، ریخته‌گری، پِرِس‌کاری، مبل سازی، گونی بافی، موزاییک سازی و آسفالت سازی

یکی از جاذبه‌های طبیعی تفرش آب معدنی «چشمه گراو» است. این چشمه به فاصله ۵ کیلومتری تفرش میان دو روستای کبوران و طراران واقع گردیده و دسترسی به آن آسان است. آب آن معدنی و دارای خواص درمانی است.

مشاهیر تفرش

نظامی گنجوی شاعر و داستان‌سرای پارسی‌گوی سده شش خورشیدی نام او «الیاس ابن یوسف ابن زکی ابن مؤید» است و کنیه‌اش ابومحمد می‌باشد. دلایل تفرشی بودن نظامی دو بیت از اقبالنامه و شهادت به تفرشی بودن توسط شیخ بهایی و لطفعلی آذر بیگدلی است. آقای شیروانی متخلص به «تمکین» او را از معاریف تفرش می‌دانند.

شیخ طبرسی، فقیه و مفسر قرآن سده پنج و شش خورشیدی صاحب تاریخ بیهق

میرزا اسماعیل خان لشکرنویس تفرشی معروف به دبیر صاحب کتاب نخبه التواریخ

میرعلام تفرشی، عالم برجسته قرن یازدهم هجری و اواخر دوران صفویه و از شاگردان مقدس اردبیلی

میر فیض‌الله عبدالقاهر حسینی تفرشی، عالم برجسته قرن یازدهم هجری و اواخر دوران صفویه از شاگردان مقدس اردبیلی

ملامراد تفرشی از شاگردان شیخ بهایی و صاحب کتاب شبنم شاداب

ظهیرالدین علی فمی تفرشی فرزند ملامراد تفرشی از شاگردان مقدس اردبیلی صاحب کتاب نصرة الحق

میرزا یحیی‌خان تفرشی متخلص به سرخوش از شاعران و غزلسرایان چابک‌دست نیمه نخستین قرن چهاردهم هجری

سید مصطفی حسینی تفرشی یکی از اکابر علمای شیعه در قرن یازدهم صاحب کتاب نقد الرجال

سید محمود حسابی پدر فیزیک ایران

ابوالقاسم سحاب، پژوهشگر برجسته علوم انسانی

عباس سحاب، جغرافی‌دان و پدر علم کارتوگرافی ایران

احمد پارسا، بنیان‌گذار دانش گیاه‌شناسی در ایران

حسینعلی‌خان مصفا تفرشی معروف به نکیسا

پروانه وثوق سرطان‌شناسی کودکان در بیمارستان‌های مفید و کودکان تهران و بنیانگذار بیمارستان محک و عضو فرهنگستان علوم پزشکی ایران معروف به «فرشته نجات کودکان سرطانی ایران» و «مادر ترزای ایران»

علیرضا افضلی‌پور، بنیان‌گذار دانشگاه شهید باهنر کرمان

مرشد ولی‌الله ترابی سفیدآبی نقال، داستان‌نویس و طومارنویس پیشکسوت ایرانی و مقام اول نقالی کشور

عبدالله دوامی، موسیقی‌دان و استاد تصنیف

تقی بهرامی بنیان‌گذار تحقیقات اصلاحی و ژنتیکی جانوری در ایران

محمدرضا درودیان تفرشی نقوسانی، فقیه، محدث و شاعر معاصر، صاحب دیوان دررالاشعار، شرح بر سفینة النجاة فیض کاشانی و حاشیه بر نجاةالعباد صاحب جواهر

سادات تفرش

گردشگری

از دوران پیش از اسلام نیز یادگارهایی در منطقه تفرش به جا مانده‌ است، از جمله: قلعه‌های گبری، سنگ‌نگاره‌هایی در مناطقی از نقاط بیابانی تفرش و گورهای نشسته بر فراز روستای کبوران (گبران). از دیگر بناهای باستانی تفرش؛ آتشکده‌ای است که بر فراز روستای کبوران جای گرفته و به چهار طاقی معروف است.

آرامگاه دکتر حسابی

سنگ نگاره‌های یازیلی چای

مقبره میرعلام تفرشی و اسماعیل خان لشکرنویس تفرشی در قبرستان قدیمی به نام سماق بنه در محله استادیوم مربوط به قرن یازدهم هجری و اواخر دوران صفویه

بقعه ابوالعلی مهدی بن محمد از نوادگان امام جعفر صادق (دوره ایلخانی)

بقعه امام‌زاده محمد از نوادگان امام جعفر صادق (دوره خوارزمشاهیان)

مسجد جامع شش ناو (دوره سلجوقی) که یکی از قدیمترین مساجد تفرش است و مقصوره و شبستان و ایوان و صحن دارد و به سبب داشتن کاریزی قدیمی در صحن مسجد که آب آن از طریق شش ناودان توزیع می‌شده؛ ششناو خوانده شده ‌است. مقصورة ششناو، گنبدی به شکل کلاهخود متعلق به دورة سلجوقی دارد. به روایتی این مقصوره بر روی قبر محمد محدّث، از صحابة امام حسن عسکری (علیه السلام)، ساخته شده‌ است. در سمت شمالی مقصوره، ایوانی متعلق به دورة صفوی دیده می‌شود.

بقعه شاهزاده محمد و بقعه امام‌زاده قاسم (دوره صفویه)

قلعه توس

بقعه آقامؤمن تفرشی (داعی انجدانی)، حکیم و عارف و شاعر سده یازدهم و دوازدهم

تکیه زاغرم شهر تفرش (دوره قاجار)

ویرانه‌های برج آقابیک در بازرجان

قلعة مراد سلطان متعلق به دورة زندیه در بازرجان

بقایای قبرهای قدیمی با سنگ قبرهای سفالی در آبادی (کبوران)

آب انبار بلور (دوره قاجار)

آبشار قطره‌ باران یا کوه باران که در دهستان بازرجان در نزدیکی روستای کوریان (کریان) و در 30 کیلومتری شمال غرب شهر تفرش واقع شده است.

کاروانسرای خانک

خانه نظامی گنجوی

خانه میر فخرایی (دوره قاجار)

خانه ضیایی (دوره قاجار)

خانه عباسقلی خان میرپنج

نمازخانه کهنه‌لو

غسالخانه نقوسان

خانه و محل تولد دکترمحمود حسابی

قلعه باغکه (دوره قاجار)

امامزاده احمد، از نوادگان امام موسی کاظم (علیه السلام)، متعلق به سدة نهم در آبادی کوهین ایوان

بقعة ابوالعلی مهدی بن محمد، از نوادگان امام جعفرصادق (علیه السلام)

امامزاده محمد، فرزند امام جعفرصادق (علیه السلام)، متعلق به دورة خوارزمشاهیان

امامزاده بی بی/ بی بی ستین در طرخوران/ ترخوران

غار امجک

چشمه گراو، چشمه آب گوگردی

آبشار قطره باران

چهارطاقی بهاران (کبوران)

صنایع دستی

صنایع دستی تفرش شامل دست بافت‌های سنتی (قالیبافی، گلیم بافی)، رودوزی‌های سنتی (تفرشی دوزی یا درویشی دوزی)، آثار چوبی (منبت کاری، معرق)، آثار فلزی (مسگری، سفیدگری) و آینه کاری است.

 

 

 

                                   آبشار قطره‌ باران یا کوه باران


                                                  روستای خانک

تمامی حقوق این سایت برای شهرداری اراک محفوظ است    شرایط استفاده    قوانین