شهر کرهرود

کرهرود

کَرَهْرود شهری است در بخش مرکزی شهرستان اراک استان مرکزی ایران. جمعیت این شهر، بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵، برابر ۲۳٬۳۹۹ بوده است. قابل ذکر است که در سرشماری سال ۱۳۹۰، کرهرود به عنوان یکی از نواحی شهر اراک در نظر گرفته شده است.

این ده با دو ده دیگر به ‌نام سنجان و فیجان متصل به یکدیگر و هر سه به نام سه ده پیوسته به شهر فعلی اراک و در طرف جنوب آن واقع است. قریه کرهرود از قرای قدیمی و گاهی هم جنبه شهری داشته ‌است. فضلا و دانشمندان زیادی به این شهرک منتسب بوده‌اند و در این اواخر هم مردانی فاضل در مهد تربیت‌خود پرورانده و آنان هم بر حسب موقعیت زمان، خدمتی به این آب و خاک کرده‌اند. شاه طهماسب صفوی در زمان حکومت‌اش شمس‌الدین بدلیسی را به حکومت کرهرود گماشت.

وجه تسمیه

کرهرود اسم بوده از برای رودی که از کرج سابق می‌گذشته و اکنون هم آن رود به نام رودخانه آستانه که لغت دوم کرج است معروف می‌باشد و رودخانه کرهرود هم از ناحیه قره کهریز یعنی سرزمین کرج سابق منشا می‌گیرد [لذا] آن را کرهرود یعنی رود کرج خوانده‌اند و ده واقع در کنار آن رود را هم کرهرود نامیده‌اند.

در لغت نامه دهخدا در باره این شهر آمده قصبه‌ای است میان اصفهان و همدان و ظاهراًکرج ابودلف همین قصبه ‌است. مغولان آن را ترکان موران گویند.

در نواحی کره‌رود آن دو لشکر (لشکر ملک ارسلان عزالدین قیماز والی اصفهان و حسام‌الدین اینانج حاکم ری) به یکدیگر رسیدند و مانند بحر اخضر در جوش و خروش آمدند. چون از قنقر اولانک بگذشت و به کره‌رود رسید که مغول ترکان موران گویند.

این شهر که در گذشته کرج نام داشته مرکز حکومت آل ابی دلف بوده و ساخت آن را به ابودلف نسبت می‌دهند. به نظر می‌رسد که ابودلف در واقع مترادف خود نام کرج به معنی مساکن واقع در دامنه بالایی کوه بوده‌است که به غلط سازنده اساطیری آن محسوب شده ‌است. این شهر در گذشته نوعی مرکزیت داشته ‌است به گونه‌ای که جلسه‌ای که در آن مکان مرکز ایالت تازه تاسیس عراق عجم (قلعه سلطان آباد) تعیین شد در این شهر برگزار شده ‌است.

الحاق شهر به اراک

در تاریخ ۵ تیر ۱۳۹۱ شورای عالی شهرسازی و معماری ایران به دلیل اتصال کامل نقاط شهری مذکور به شهر اراک، کارکردهای مستقیم جمعیت ساکن در شهرهای کرهرود و سنجان با شهر اراک و مراکز خدماتی آن، استقرار مراکز شهری مهم اراک از جمله پردیس دانشگاهی و دانشگاه اراک، دانشگاه علوم پزشکی اراک، بیمارستان امیرالمؤمنین (ع) و دانشگاه پیام نور در امتداد بلوار ورودی شهر اراک و مقابل شهر سنجان، عدم بضاعت مالی شهرداریهای کرهرود و سنجان برای ارائه خدمات مناسب به شهروندان و جلوگیری از مدیریت چندگانه بر اراضی و املاک متصل به شهر، توسعه ناموزون پیرامون شهر و یکپارچگی مدیریت شهری با الحاق این دو شهر به شهر اراک موافقت کرد.

در تاریخ ۱۰ فروردین ماه ۱۳۹۲، هیأت دولت با پیشنهاد وزارت کشور و تأیید رئیس جمهور از الحاق شهرهای کرهرود و سنجان به شهر اراک و تصویب آن به عنوان کلانشهر اراک خبر داد. بر این اساس شهرهای کرهرود و سنجان به عنوان مناطق چهار و پنج شهر اراک شناخته شده و از خدمات شهرداری بهره‌مند می‌گردند.

سادات کرهرود

سادات کرهرود سلسله‌ای از سادات بودند که از جد هفتم به بعد در شهر کرهرود واقع در استان مرکزی زندگی می‌کردند. نسب این سلسله به امام سجاد چهارمین امام شیعیان می‌رسد.

نسب‌شناسی

شجره‌نامه‌ای از این سلسله وجود دارد که حاج اسماعیل عراقی در پشت کتاب دُرَر آیت الله عبدالکریم حائری یزدی به چاپ رسانده است. بر اساس این متن شجره‌نامه به صورت زیر بوده است:

میرعلی محمدبن میرفخرالدین بن سیدهادی بن تاج‌الدین بن سیدمحمد بن سیدحیدر بن سیدمحمد (مکی) بن سید غیاث بن سیدمعصوم بن سیدتاج‌الدین بن سیدرضی‌الدین بن سیدعلی بن سیدحسن بن سیدمحمد بن سیدمحمد بن محمد فخرالدین بن محمدرضی‌الدین بن سیدزید بن سیدداعی بن سیدحسن بن سیدمحمد بن سیدعلی بن سیدعلی (الحریری) بن سیدحسن (ابومحمد الافطس) بن سیدعلی (اصغر) بن امام زین‌العابدین.

هفتمین جد این دودمان، میرعلی‌محمد مکی است که مدتی قبل از بنای شهر اراک به این منطقه مهاجرت نمود. مزار وی در قبرستانی به نام تخت سید در کرهرود است و با آنکه ضریح ندارد معروف و مورد زیارت و محل نذورات است. قبرستان به اعتبار وی تخت سید نامیده شده است.

از سیدغیاث تا سیدعلی در شجره‌نامه، از بازماندگان حمله مغول به آوه بودند که از زندگی آنها سندی در دست نیست.

ورود جد سادات به کرهرود

تاریخ ورود میر حمد مکی به کرهرود به درستی مشخص نیست. همین‌قدر مسلم است که وی در اواخر قرن دهم و در آغاز قرن یازدهم هجری قمری به سمت کرهرود آمده است، اما مقصد اصلی او شهرهای غرب ایران بود. جریان ساکن شدن میر حمد در کرهرود بدینگونه بوده است: گویند هنگامی که وی از آوه به سمت کرهرود رهسپار می‌شود نزدیک غروب خورشید برای ادای فرضیه نماز دنبال آب در اطراف کرهرود می‌گردد، چون آب پیدا نمی‌کند دستی بر خاک می‌زند و آب پدیدار می‌شود. یکی از اهالی که از آن سمت می‌گذشت با تعجب چشمه را می‌بیند و چون هزاران بار از منطقه گذرکرده بوده و چشمه‌ای در آنجا یافت نکرده بود با تعجب به سمت میرمحمد می‌رود. میرمحمد به وی می‌گوید: «برو به شیخ حسن بگو سیدمحمد آمده.» رهگذر به قریه کرهرود و نزد شیخ حسن کرهرودی می‌رود و واقعه را بر وی شرح می‌دهد. پس از آن شیخ به دیدار سید رفته و از وی خواهش می‌کند تا برای انجام امور شرعی مراجعان شهرها و روستاهای اطراف (عمدتاً از بروجرد، همدان و ملایر) در کرهرود باقی بماند. میرمحمد که احساس کرد وظیفه سنگینی بر دوش وی نهاده شده در قریه کرهرود ساکن شد و ۳۵ سال در حوزه درسی آنجا به فعالیت پرداخت.

میرعلی‌محمد مکی بنای مدرسه علوم دینی را در قریه کرهرود گذاشت. بعد از تاسیس شهر اراک، دو تن از فرزندان وی به نامهای سیدمحمد و سیداحمد که به سیدین عراق مشهورند، در شهر اراک ساکن شدند و اداره و ریاست مذهبی و معنوی شهر را بر عهده گرفتند.

قبرستان تخت سادات

میرمحمد جد اعلای سادات کرهرود، ۳۵ سال پس از ورود قریه وفات یافت. وی را در چشمه‌ای که در کنار آن نماز خوانده بود دفن کردند و از آن روز به بعد محل دفن وی به تخت سادات شهرت یافت.

افراد مشهور سلسله سادات

افراد مشهور سلسله سادات پس از ورود به کرهرود:

سید میرعلی محمد مکی (جد اعلا)

سیداحمد (پسر میرعلی محمد)

سیدمحمد (پسر میرعلی محمد)

آقا اکبر (از نوادگان سیداحمد)

آقا مرتضی (از نوادگان سیداحمد)

آقا جواد (از نوادگان سیداحمد)

میرزا محمدحسین (از نوادگان سیداحمد)

میرزا معصوم (از نوادگان سیداحمد)

سیدجلیل (از نوادگان سیداحمد)

سیداصغر (از نوادگان سیداحمد)

سیدعلی (از نوادگان سیداحمد)

آقا شفیع (از نوادگان سیداحمد) (پدر آقانورالدین عراقی)

میرزا ابوالقاسم (از نوادگان سیداحمد) (پدر حاج آقامحسن عراقی)

حاج سیدقاسم (از نوادگان سیدمحمد)

حاج آقا رحیم (از نوادگان سیدمحمد)

حاج سیدصادقی (از نوادگان سیدمحمد)

حاج سیدعبدالرحمن (از نوادگان سیدمحمد)

حاج سیدمحمدباقر (از نوادگان سیدمحمد) (پدر آقا ضیاءالدین عراقی)

تمامی حقوق این سایت برای شهرداری اراک محفوظ است    شرایط استفاده    قوانین