روستای نظام آباد فراهان: بقعه امامزاده حسين

 

روستای نظام آباد فراهان: بقعه امامزاده حسين

یکی از مناطق استان مرکزی که از نظر طبیعی، فرهنگی، تاریخی و آثار کهن باستانی و آداب و رسوم منحصر به فرد تقریبا ناشناخته یا کمتر معرفی شده، منطقه فراهان است. جلگه حاصلخیز فراهان با جذابیت خاص و امامزادگان مشهور در شمال شرقی شهرستان اراک واقع است و شیبی ملایم به سمت این کویر جریان دارد.
این منطقه از مراکز علم و ادب و فرهنگ به شمار می‌رفته است. فراهان در قرن سوم هجری بخشی از ولایت شهرستان قم بوده است. این روستا واقع در 35 کیلومتری شمال شهر اراک و از روستاهای تاریخی می‌باشد که در مسیر قدیم کربلا و عراق قرار داشته و دارای امامزاده‌ای به نام شاهزاده حسین مربوط به دوره سلجوقیان می‌باشد. امامزاده شاهزاده حسین در جوار روستای نظام‌آباد و در عرض جغرافیایی 34درجه و یاتزده دقیقه و 50درجه طول جغرافیایی قرار گرفته است، و از سطح دریا 1680متر ارتفاع دارد.
اين بنا مدفن يكي از نوادگان امام موسي كاظم (ع) است و در حدود40کیلومتری شمال اراک و در کنار جاده آسفالت فعلی، در کنار تپه باستانی احمدآباد قرار دارد که بنا به گفته قدیمیان روستا ساختمانی 7 طبقه بوده است که یکی از مراکز حکومتی سلسله‌های پیشین بوده (که تا به حال چندین بار مورد کند و کاو سودجویان قرار گرفته است) و در شرق روستای نظام‌آباد واقع می‌باشد. اين مكان مقدس داراي سه ايوان بزرگ، يك حسينيه و گنبدخانه‌هاي دو پوشه بر فراز بخش اصلي است كه ارتفاع هر يك از گنبدها 11 متر و قطر آنها 5/6 و 5/7متر است.
بقعه اصلی 8ضلع دارد، و شامل دو پوشش آجری از بیرون و طاق ضربی گچی از داخل می‌باشد. پوشش بیرونی 12رکن احداث گردیده که بنای اصلی مربوط به دوره قبل از صفویه و دوران ایلخانی است. بنای اصلی استوانه‌ای شکل بوده و دو دیواره می‌باشد که وسط دو دیوار پوک و توخالی است. بخش اصلی، قدیمی‌ترین قسمت بنا را تشکیل می‌دهد و در بین آجرها کاشی نیلی رنگ‌کاری شده بر زیبایی آن افزوده و تزیینات آن با کاشی از نوع معرق است. گنبد اصلی و ساق آن و همچنین نمای ایوان‌ها و اطراف گنبد در حال تخریب بود که در سال 1374ه.ش توسط سازمان میراث فرهنگی استان مرکزی مرمت و بازسازی شده است. درب چوبی در فضای ورودی به گنبد اصلی نصب شده که دارای اهمیت و ارزش بسیار بالایی است و با وجود طرح‌های گره‌کاری شده، در میان آن نام مبارک امام علی (ع) حک شده است. با توجه به سلامت نوع چوب آن هنوز مشخص نیست که جنس آن از کدام نوع چوب است.
وجود محراب زیبا در گنبد اصلی، ذوق هنری را از لحاظ گچ‌بری به اثبات می‌رساند. نقاشی درون سقف مربوط به دوره صفویه است که مرمت شده است. الحاقات جبهه شرقی و شمالی و جنوبی و ایوان‌ها جزو اصلی بنا نبوده و در دوره‌های بعد افزوده گردیده است. آثار باقی مانده در سر درب جبهه جنوبی سال ساخت بنا و نام بانی را نشان می‌دهد که متاسفانه قسمتی از کاشی‌های میانی آن به مرور زمان ریخته و از بین رفته است.
کارشناسان محترم میراث فرهنگی استان مرکزی با توجه به نوع معماری و سال ساخت الحاقات، احتمال می‌دهند که ایجاد ایوان‌های بعد از سفر ناصرالدین‌شاه به عتبات و به دستور ایشان بوده است. بیشترین مصالح بنا آجر قدیمی، خاک،گچ و مقداری هم سنگ و چوب جهت کلاف‌کشی می‌باشد، که نقل می‌کنند به دستور بانی بنا در نزدیکی بقعه، کوره آجرپزی دایر بوده که آثاری از آن باقی نمانده است. الحاقات و ایوان‌ها مربوط به دوره قاجار است. در ایوان شرقی و سر درب آن که با کاشی خشتی تزیین، یادگاری از محمود یا محمد رجب که گویا معمار بوده به صورت کتیبه موجود است.
عمده تزیینات بنا در ایوان جنوبی و رو به قبله می‌باشد. تزیینات کاشی معلقی شکل حصیر بافت است و از ویژگی‌های هنری این بنا وجود کاشی‌هایی به ابعاد 30×50 میلیمتر است که به شکل محراب طراحی گردیده و سوره مبارکه اخلاص بر روی آن نقش بسته است. در زیارتنامه این بقعه، نام امامزاده، شاهزاده حسین فرزند امام زین‌العابدین ذکر شده و قرائت می‌گردد که گویا تذکره‌ای موجود نیست یا اگر هست، کسی از آن اطلاعی ندارد.
در کنار این بقعه در قدیم به صورت فعال و در حال حاضر هم روز اول تابستان و روز سیزدهم فروردین بازی سنتی دایر بوده و می‌شود که جزییات خاصی دارد.
این بقعه در تاریخ 1376/07/20 به شمار 1919 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
تمامی حقوق این سایت برای شهرداری اراک محفوظ است    شرایط استفاده    قوانین