مدرسه سپهداری

 

                                               

مدرسه علمیه سپهداری

مدرسه علمیه سپهداری اراک در بافت قدیمی شهر اراک و جنب بازار این شهر، مجموعه مسجد و مدرسه بسیار زیبایی قرار دارد که در زمان حکومت فتحعلی شاه قاجار همزمان با شهر سلطان‌آباد (اراک) توسط یوسف‌خان سپهدار (داماد فتحعلی شاه قاجار) بنا شده و مرحوم آیت‌الله حاج‌آقا محسن عراقی در توسعه آن نقش مهمی داشته‌ است. این مسجد که از ابتدا به صورت حوزه علمیه اراک درآمده است، مرکز مهمی برای تحصیل و تدریس مشاهیر و علمای استان مرکزی بوده است. در سال ۱۳۳۳ هجری قمری آیت‌الله حائری یزدی این مدرسه را به یکی از حوزه‌های علمیه بزرگ کشور تبدیل کرد.

مدرسه سپهداری در چهار سوق مسگرها، کوچه شهید نباتی شهر اراک، استان مرکزی، قرار گرفته است. بانی مدرسه سپهداری، حاکم عراق بوده و بر اساس کتیبه موجود، در چوبی ورودی به دستور شخصی به نام آقا جمال‌الدین نصب شده است.

مدرسه علمیه سپهداری اولین مرکز علوم دینی در اراک است. مدرسه سپهداری به عنوان نخستین بنای شهری با اقتباس از سبک مدارس دوره صفویه و با کاشی‌کاری‌های ظریف و زیبای دوره قاجار یکی از بناهای موجود در مجموعه بازار اراک است.

سبک و نوع معماری به کار رفته در ساخت گنبد، ایوان، حجره‌های اطراف و کاشیکاری‌ها، اقتباسی از معماری دوره صفویه می‌باشد. این مجموعه به صورت نگینی در مرکز شهر اراک می‌درخشد. ایوان ورودی و گنبد آجری و کلاه‌خودی زیبا از هر نقطه قابل رؤیت است.

بنای مدرسه سپهداری از طرح چهار ایوان پیروی می‌کند که از آن میان دو ایوان شمالی و جنوبی بلندتر و عظیم‌تر از دو دیگری است. در پیرامون حیاط مدرسه بیست و پنج حجره وجود دارد و پر حجره دارای یک ایوان کوچک در جلو و قسمت نشیمن در عقب می‌باشد، سردر و لچکی این حجره‌ها با کاشی‌های خشتی هفت رنگ تزئین یافته و نقوش آنها گیاهی و هندسی است.

ایوان ورودی حدود 12متر و گنبد و مسجد حدود 18متر ارتفاع دارد. امام خمینی (ره) در این مدرسه تدریس می‌نموده و در حجره جنب ایوان ضلع شرقی اقامت داشته است. از عناصر داخلی مدرسه می‌توان به یک صحن نسبتاً وسیع با یک حوض سنگی و آب‌انبار اشاره نمود. ضلع جنوبی مدرسه شامل یک دالان باریک بعنوان رابط بین مدرسه و چهارسوی بازار، ایوان و گنبد خانه و نیز دو نمازگاه در دو سوی آن که به اجرای مراسم مذهبی و نمازگزاران اختصاص دارد. فضای گنبد خانه مربع شکل بوده و در چهار سوک فضای مذکور و در ارتفاع حدود 5 متر چهار گوشوار ساخته شده است.

چون این گوشوارها به تنهائی برای دوره سازی گنبد کافی نبوده، معمار چهار درگاهی(طاق کمکی) در چهار ضلع بین گوشواره‌ها زده تا کار تبدیل یکی فضای مربع به دایره را آسان کند.

مدرسه نامبرده یک پوش بوده و در نوع خود بزرگترین گنبد آجری در بافت قدیمی اراک محسوب می‌شود. سطوح بیرونی کاسه گنبد ساده و پوشش آن از کاهگل است. اما قسمتی از سطوح داخلی گنبد و نیز دیوارهای فضای مربع شکل با کاشی‌های خشتی و معرق و با نقوش هندسی و کتیبه تزئین شده است.

آیت‌الله حاج آقا محسن عراقی در توسعه این مدرسه نقش مهمی داشته و در سال 1333 هجری قمری آیت‌الله حائری یزدی این مدرسه را به یکی از حوزه‌های علمیه بزرگ کشور تبدیل کرد. از جمله دانش‌آموختگان سرشناس این مدرسه می‌توان از نورالدین عراقی، آیت‌الله گلپایگانی، سیداحمد خوانساری، آیت‌الله اراکی، ذوالفنون و امام خمینی(ره) که رهبر انقلاب مدتی در مدرسه – مسجد مذکور تحصیل و زندگی کرده‌اند.

مدرسه تاریخی سپهداری که تمامی حوزویان آن را مادر حوزه علمیه قم می‌دانند، در حال حاضر با نام «حوزه علمیه امام خمینی» شناخته می‌شود

هر چند که مدرسه سپهداری به‌نام مسجد جمعه (جامع) مشهود نیست، اما در طول حیات خود به ویژه در دوره قاجار و پهلوی، به دلیل حضور فراوان نمازگزاران به ویژه از طبقه بازاریان در روزهای جمعه و نیز شرکت آنها در مراسم سوگواری عملاً از اعتبار و اهمیت مسجد جمعه برخوردار بوده است.

مدرسه سپهداری
مدرسه-سپهداری16
مدرسه-سپهداری14
مدرسه-سپهداری12
مدرسه-سپهداری10
مدرسه-سپهداری8
مدرسه-سپهداری15
مدرسه-سپهداری13
مدرسه-سپهداری11
مدرسه-سپهداری9
مدرسه-سپهداری7
تمامی حقوق این سایت برای شهرداری اراک محفوظ است    شرایط استفاده    قوانین